Home >> Vertalingen: Dzogchen >> Padmasambhava, Zelfbevrijding door zien met naakt gewaarzijn (De hoofdstukken 4-9 en 27)  
  Padmasambhava, Zelfbevrijding door zien met naakt gewaarzijn  

Zelfbevrijding door zien met naakt gewaarzijn is een terma, een geschrift dat lange tijd na de dood van de auteur waaraan het toegeschreven wordt, in dit geval Padmasambhava (8e eeuw), teruggevonden is.
 
4.
Hoe wonderlijk! Het is de enkelvoudige geest die heel samsara en nirvana omvat. Alhoewel zijn inherente aard vanaf het allereerste begin bestaan heeft, hebben jullie hem niet herkend. Alhoewel zijn helderheid en aanwezigheid ononderbroken is geweest, hebben jullie zijn gezicht nog niet ontmoet. Alhoewel zijn oprijzen nergens belemmerd werd, hebben jullie hem nog steeds niet begrepen. De bedoeling van deze directe introductie is daarom jullie tot zelfherkenning te brengen.
Al wat door de Zegevierenden van de drie tijden verklaard is in de vierentachtigduizend Poorten naar de Leer is onbegrijpelijk als je het intrinsieke gewaarzijn niet begrijpt. In feite onderrichten de Zegevierenden niets anders dan het begrip hiervan. Al bestaat er een onbeperkt aantal geschriften, even omvangrijk als de hemel, hun betekenis ligt vervat in de drie uitspraken die jullie zullen introduceren tot jullie eigen intrinsieke gewaarzijn.
Deze introductie tot de manifeste oorspronkelijke staat van de Zegevierende wordt ontsloten door de volgende methode om in te gaan tot de beoefening waar geen voorafgaande of volgende oefeningen bestaan.

5.
Luister, mijn fortuinlijke zonen!
Alhoewel dat wat gewoonlijk geest genoemd wordt hoog in aanzien staat en veel besproken wordt, is hij toch niet begrepen of op de verkeerde manier begrepen of slechts eenzijdig begrepen. Omdat hij niet juist begrepen wordt precies zoals hij in zichzelf is, zijn er onvoorstelbaar veel filosofische gedachten en beweringen ontstaan. En omdat gewone mensen de geest niet begrijpen, herkennen ze hun eigen aard niet, gaan zij voort met dwalen door de zes richtingen van wedergeboorte in de drie werelden en ervaren zij lijden. Je eigen geest niet begrijpen is daarom een bijzonder treurige fout. (...)
Als jullie Ruimte en Gewaarzijn niet beschouwen als één, zonder enige dualiteit, zullen jullie het boeddhaschap zeker niet bereiken. In termen van jullie eigen geest zijn samsara en nirvana onscheidbaar. Dit geldt voor iedereen. Omdat jullie echter volharden in het accepteren en verdragen van gehechtheden en afkeer, zullen jullie blijven dwalen in samsara. Laat daarom het onderscheid tussen handelingen die jullie willen volbrengen en handelingen die jullie niet willen volbrengen los. Omdat zelfbevrijding door het naakte zien door middel van intrinsiek gewaarzijn hier aan jullie geopenbaard wordt, moeten jullie begrijpen dat alle handelingen vervolmaakt en voltooid kunnen worden in de grote algehele Zelfbevrijding. Elke handelwijze kan daarom tot volmaaktheid gebracht worden in de Grote Volmaaktheid.

6.
Wat dit sprankelende gewaarzijn betreft dat geest genoemd wordt, zegt men wel dat het bestaat, maar in werkelijkheid bestaat het niet. Toch is het, als een bron, de oorsprong van de verscheidenheid van al de gelukzaligheid van nirvana en van al het verdriet van samsara. Omdat het iets begerenswaardigs is, is het gekoesterd in al de Elf Voertuigen.
De diverse namen die het ontvangen heeft, zijn niet te vatten zo talrijk: de aard van de geest of de geest zelf, het Zelf, de afwezigheid van een zelf, de Geest, de Perfectie van Wijsheid, het embryo van Boeddhaschap, het Grote Symbool, de Unieke Bol, de dimensie van Werkelijkheid, de basis van alles, of eenvoudigweg gewoon gewaarzijn.

7.
Als je geïntroduceerd bent tot je eigen intrinsieke gewaarzijn, bestaat de methode om erin binnen te gaan uit drie overwegingen: gedachten in het verleden zijn helder en leeg en laten geen sporen na; gedachten in de toekomst zijn fris en door niets geconditioneerd; wanneer je geest in het heden in zijn eigen staat blijft, zonder iets te construeren, is op dat moment gewaarzijn in zichzelf heel gewoon.
Als je op deze wijze naakt, dat wil zeggen geheel zonder redenerende gedachten, in jezelf kijkt, dan zal er slechts dit zuivere waarnemen zijn en daarom zul je een stralende helderheid vinden zonder dat er iemand is als waarnemer. Er is slechts een naakt manifest gewaarzijn aanwezig, leeg en onbezoedeld zuiver, ongeschapen door wat dan ook. Het is waarachtig en zuiver, zonder enige dualiteit van helderheid en leegte. Het is niet blijvend en toch is het nooit door iets geschapen. Toch is het niet alleen maar nietsheid of iets dat tot niets geworden is, want het is stralend en aanwezig. Het bestaat niet als een enkelvoudige entiteit omdat het aanwezig en helder is in velen. Anderzijds is het niet geschapen als een veelheid van dingen, want het is onscheidbaar en van één smaak. Dit inherente zelf-gewaarzijn is niet afgeleid van iets buiten zichzelf.
Dit is de ware introductie tot de werkelijke staat van de dingen.

8.
In dit intrinsieke gewaarzijn zijn de drie lichamen van de Boeddha onscheidbaar en volledig aanwezig als één. Omdat het leeg en op geen enkele wijze geschapen is, is het het dharmakaya. Omdat zijn lichtende helderheid de inherente transparante straling van leegte is, is het het sambhogakaya. Omdat zijn oprijzen nergens gehinderd of onderbroken is, is het het nirmanakaya. Deze drie, volledig en geheel aanwezig als één, zijn zijn essentie.

9.
Als je op deze wijze door deze uiterst krachtige methode om de beoefening binnen te gaan bent geïntroduceerd, ontdek je direct dat je eigen onmiddellijke zelf-gewaarzijn niets anders is dan dit en dat het een inherente, oorspronkelijke zelf-helderheid heeft, zonder enige vervalsing. Hoe kun je dan zeggen dat je de aard van de geest niet begrijpt?
Je mediteert zonder iets te vinden waar je op kunt mediteren. Hoe kun je dan zeggen dat je meditatie niet goed gaat?
Je eigen manifeste intrinsieke gewaarzijn is niets anders dan dit. Hoe kun je dan zeggen dat je je eigen geest niet kunt vinden?
De geest is niets anders dan dat wat denkt. Als je de denker gezocht hebt, hoe kun je dan zeggen dat je hem niet vindt?
Degene die de oorzaak is van mentale activiteit bestaat nergens. Maar omdat dergelijke activiteit bestaat, hoe kun je dan zeggen dat die niet oprijst?
Het is voldoende je gedachten toe te staan tot rust te komen in hun eigen toestand, zonder te proberen hen op enigerlei wijze te veranderen. Hoe kun je zeggen dat je niet in de kalme staat kunt blijven?
Het is voldoende gedachten toe te staan te zijn zoals ze zijn, zonder te proberen iets aan hen te doen. Hoe kun je dan zeggen dat je wat je gedachten betreft niets kunt doen?
Helderheid, gewaarzijn en leegte zijn onscheidbaar en spontaan zelf-volmaakt. Hoe kun je dan zeggen dat door jouw beoefening niets bereikt is?
Intrinsiek gewaarzijn is zelf-oorspronkelijk en spontaan zelf-volmaakt zonder enige voorafgaande oorzaken of voorwaarden. Hoe kun je dan zeggen dat je met je inspanningen niets kunt bereiken?
Het oprijzen van redenerende gedachten en hun bevrijding gebeuren tegelijkertijd. Hoe kun je dan zeggen dat je het tegengif niet kunt aanwenden?
Je eigen onmiddellijke gewaarzijn is niets anders dan dit. Hoe kun je dan zeggen dat je er niets van weet?

27.
Als gevolg van de ongehinderde aard van de geest is er een voortdurend oprijzen van verschijnselen. Al wat oprijst wordt bevrijd in de natuurlijke staat van de geest, zoals de golven en de wateren van de oceaan, die niet-twee zijn.
Hoe veel verschillende namen er ook aan gegeven worden in het onophoudelijke proces van het benoemen van dingen, in zijn ware betekenis bestaat de geest niet anders dan als één. Ook is deze singulariteit zonder enig fundament en zonder welke wortel dan ook.
Alhoewel hij één is, kun je hem echter niet zoeken in welke richting dan ook. Hij kan niet beschouwd worden als een bestaand iets dat ergens gelocaliseerd is, want hij is niet door iets geschapen of gemaakt. Ook kan hij niet beschouwd worden als alleen maar leeg, want de transparante straling van zijn eigen lichtende helderheid en gewaarzijn is er. Noch kan hij beschouwd worden als divers, want leegte en helderheid zijn onscheidbaar.
Onmiddellijk zelf-gewaarzijn is duidelijk en aanwezig. Alhoewel er handelingen zijn, is er geen gewaarzijn van een handelende persoon. Alhoewel zij zonder enige inherente aard zijn, worden ervaringen ervaren. Als je op deze wijze oefent, zal alles bevrijd worden. Al wat je zintuiglijke vermogens waarnemen zal onmiddellijk begrepen worden zonder tussenkomst van bewerkingen van het verstand. Het is als met het sesamzaad, dat de oorzaak is van olie, en de melk, die de oorzaak is van boter. Zoals de olie alleen verkregen wordt door persen en boter alleen verkregen wordt door karnen, bezitten alle levende wezens weliswaar de daadwerkelijke essentie van het boeddhaschap, maar zullen zij die niet verwerkelijken zonder toegewijd te oefenen. Zelfs een herder kan bevrijding verwerkelijken als hij oefent. Alhoewel hij de verklaring niet kent, kan hij zichzelf systematisch wortelen in de ervaring ervan. Wie het proeven van suiker daadwerkelijk in zijn mond ervaart, heeft er geen behoefte aan dat iemand anders hem die smaak uitlegt.
Als zij dit intrinsieke gewaarzijn niet begrijpen, kunnen zelfs geleerden tot dwaling vervallen. Alhoewel zij uiterst geleerd en zeer intelligent zijn in het verklaren van de negen voertuigen, zal dit slechts zijn als het verspreiden van geruchten over plaatsen die zij persoonlijk niet gezien hebben. Het Boeddhaschap zullen zij nog voor geen moment benaderen.
Als je het intrinsieke gewaarzijn begrijpt, zullen al je verdiensten en zonden bevrijd worden tot hun eigen toestand. Maar als je het niet begrijpt, zullen alle deugdzame of slechte daden die je begaat zich opstapelen als karma dat leidt tot een hemelse wedergeboorte respectievelijk tot wedergeboorte in de kwade bestemmingen. Maar als je dit lege oorspronkelijke gewaarzijn, dat je eigen geest is, begrijpt, zullen de gevolgen van verdienste en zonde nooit verwerkelijkt worden, zoals een bron niet kan ontspringen in de lege hemel. In de staat van leegte wordt het object van verdienste of zonde zelfs niet geschapen. Daarom gaat je eigen manifeste zelf-gewaarzijn alles naakt zien. Deze zelf-bevrijding door zien met naakt gewaarzijn is van een grote diepte. Zo is het. Word daarom intiem bekend met zelf-gewaarzijn.